Dingen die me raken

Het weerstation dat nog steeds op de gekste momenten tegen mij piept, zoals nu.

De foto van een zieke Chávez met zijn dochters.

2 mensen met een Guusje* bloem op de avond voor Jan z’n verjaardag.

Een pakketje via de post: verhalen van Toon Tellegen over afscheid. Gekregen van iemand die nog net geen 11 was toen ze haar moeder verloor.

Het nieuwsbericht dat de 29-jarige Jan van Wanrooij uit Eindhoven bij een schietpartij om het leven gekomen is.

Noureen (2,5 jaar) die op de terugweg in de auto aan haar papa en mama vraagt waar Jan nou is. “Bij de sterren”, zeggen ze tegen haar. “Hij is alleen en hij mist Wil”, zegt ze dan.

Een regel in een In Memoriam advertentie: “I close my eyes and imagine you are here”. Moeiteloos vul ik aan: “And it all seems so hopeless”.

Prachtige boeketten, afgeleverd op de dag voor Jan z’n verjaardag. Mooie kaarten ook.

De regel in het boek van Connie Palmen: “Ik kreeg een condoleancebrief van dokter Metselaar”. Ik heb ook zo’n brief.

Connie was getrouwd met Hans van Mierlo en door een combinatie van domme pech en, denk ik, toch ook wel alcohol, kreeg hij ooit leverproblemen en vervolgens een donorlever en is na flink wat bonusjaren overleden aan complicaties. Dokter Metselaar was zijn arts.

Een klein meisje in Hello Goodbye; ze komt haar Papa Jan ophalen. Op de achtergrond muziek uit Intouchables.

Een marktkoopvrouw die staat te vertellen over haar ananas-dieet.

mezelf tegenkomen

Vandaag heb ik geprobeerd diesel te tanken. Het is niet gelukt.

Dat ding paste niet goed in de tankopening van mijn auto en toen had ik het door, gelukkig! De man van de benzinepomp vertelde mij vrolijk dat het iemand laatst wel gelukt was, met een zelfde auto, dus das toch knap. Het duurde 5,5 uur voordat de ANWB die auto weer aan de praat had.

Vandaag heb ik ook boodschappen gedaan, met zoals altijd een boodschappenlijstje. Anders kan ik net zo goed niet gaan. Alleen vergat ik om op dat lijstje te kijken, ik was maar 5 dingen vergeten.

Het was een rare week tot nu toe. Ik had de eerste helft van de week geen afspraken in mijn agenda en iedere poging om wel met iemand iets af te spreken liep mis. Om heel onnozele dingen, iemand was de telefoon vergeten mee naar boven te nemen, iemand was op vakantie, een ander moest naar het ziekenhuis en de volgende dag naar de dokter, nog eentje was telefonisch onbereikbaar en een smsje wat ik verstuurde werd niet beantwoord, naar later bleek omdat ik zelf iets verkeerd had gedaan. En het enige half uurtje dat ik dinsdag even weg was stond er iemand voor niks aan mijn deur die met mij had willen gaan wandelen. Tenslotte belde mijn bezoek van vandaag af vanwege een ziek kleinkind. Gelukkig heb ik vanmiddag weer een wandelafspraak en dan staat er voor minstens een week iedere dag minimaal een afspraak in mijn agenda. Ik hoef niet de hele dag geëntertaind te worden, maar dagelijks wat aanspraak is toch wel prettig.

De eerste dag dat ik op mijzelf aangewezen was ging prima, de tweede werd het al minder. Ik kwam mijzelf erg tegen: zo is het dus; alleen.

Connie Palmen schrijft in het boek dat ik aan het lezen ben: “Alleen zijn is minder moeilijk dan het niet meer samen zijn”. Helemaal waar. Dat alleen zijn is niet zo erg, maar de wetenschap dat ik nooit meer met Jan samen zal zijn is veel heftiger. 

Jan tegenkomen

In alles wat ik doe hier in huis kom ik Jan tegen, en de herinneringen aan hem.

Als ik de ramen zeem poets ik ook het naambordje wat ik ooit voor hem liet maken. 4 namen staan er op en het gaat daar zeker zo blijven hangen. Als ik een tas opruim zitten er nog spullen van Jan in. De slaapkamer, waarvan ik me voornam om die maar eens snel op te ruimen zogauw het kon, ligt vol met stapels t-shirts, beddengoed en pyjama’s en die blijven daar nog wel even liggen

Als ik de spullen voor de belastingaangifte bij elkaar zoek kom ik ook steeds herinneringen tegen. Ik snuffel op onze rekeningen naar bedragen die ik nodig heb en ineens loop ik weer in de Tuinen Van Appeltaart. (die bestaan niet hoor, die naam hebben wij er aan gegeven) Of ik ben weer in een huisje vol Noro-virus in Hoek van Holland. Of in het sushi-restaurant.

En als de zon schijnt denk ik aan de keren dat we een piepklein stukje wandelden en dan tegen een hekje aangeleund van de zon genoten. Ieder moment van de dag en iedere situatie heeft wel een herinnering aan Jan in zich. Wat zou ik hem graag nog eens echt tegenkomen.

Vandaag had ik geen afspraken. Ik heb nog een halve poging gedaan om te gaan wandelen met iemand, maar daar staat Murphy ook regelmatig op de stoep, dus dat ging niet lukken. Toen heb ik een hele poos getwijfeld, zou ik het redden om een hele dag met mezelf te zijn, of moest ik nog een nieuwe poging doen om iets met iemand af te spreken. Wat ik vooral wilde was buiten zijn. Buiten in de zon, die zo heerlijk warm al was, maar die tegelijk me ook zo verdrietig maakt. Wat zou ik er voor over hebben om samen met Jan van die zon te genieten. Uiteindelijk heb ik besloten om het er op te wagen, mijn eerste dag zonder oog in oog contact met iemand anders. Ik heb wel wat smsjes gehad en een lief telefoontje, en verder was het dat vandaag. Na een hele grote huilbui ben ik in de tuin gaan werken, snoeien enzo, en me tegelijkertijd verbazen over bloembollen die uit de grond piepen: toen ik ze plantte was Jan er nog en ik vroeg me af of hij ze ooit nog zou zien. Uiteindelijk vond ik het heel prettig om daar in die tuin in de zon aan te rommelen, veel tijd om na te denken, maar ook lekker in de zon zitten lezen en tot slot zelfs nog de ramen gezeemd. Nu het dan toch zo is wil ik soms ook graag gewoon met mezelf een dag kunnen doorkomen en niet alleen afhankelijk zijn van andere mensen. En dat was niet makkelijk, maar eigenlijk is het me best gelukt.

En juist in die stilte kan ik Jan in mijzelf tegenkomen.

Hier in huis is duidelijk zichtbaar dat mensen met ons meeleven, dat er aan ons gedacht wordt. Er staan prachtige bloemen en lieve kaarten van mensen die wisten dat Jan zaterdag eigenlijk jarig had moeten zijn, en we kregen een lief boekje en mooie mails en smsjes. Die blijken van medeleven zijn heel belangrijk voor ons. Ook nu wordt ons verdriet er een beetje door meegedragen.

Op het eind van de dag was er een glimlachmoment, dan herinner ik me iets van Jan waardoor er een glimlach op mijn gezicht komt:

Het Schaep in Mokum was op tv, ik had het nog nooit gezien. Opoe komt bij de hemelpoort en Petrus staat haar op te wachten. De rol van Petrus wordt gespeeld door André van Duijn. Jan was een groot fan.

Opoe mocht ook nog even kijken naar de mensen die achterbleven op aarde. Stomme serie, maar dat ontroerde me.

een papa-bewaar-doos

Het is 2 maart 2013. De verjaardag van Jan.

Mijn meiden hebben vandaag ieder een papa-bewaar-doos van me gekregen. Daarin zat de krant van 29 februari, met de advertentie van Jan en nog wat andere krantenknipsels en artikelen die in diverse blaadjes hebben gestaan. En voor allebei een hartvormig waxinelichtje, net zo een als ik zelf heb. En ook nog een fotoboekje met de foto’s die getoond zijn bij de uitvaart. Na afloop kreeg ik van Meryam en Pim (die voor mij de muziek en de foto’s perfect gecombineerd had) zo’n zelfde fotoboekje en ik was daar heel blij mee. Nu krijgen mijn meiden er ook een.

In de doos gaan ook nog twee houten hartjes van het bloemstuk dat op de kist van Jan lag.

Ze kunnen er dingen bij stoppen die hen aan Jan herinneren, zoals het fotomapje dat ik voor allebei al gemaakt had kort na Jan z’n afscheid. Daarin zitten foto’s van de weken voor en na zijn overlijden. Of de vele condoleancekaarten die zij ieder van vrienden en collega’s kregen.

En misschien willen ze nog wel iets uitzoeken om erbij te doen, een leesbrilletje of  een van z’n boeken ofzo.

Een papa-bewaar-doos. Het is maar ’n ding. Het meeste van Jan zit in hen zelf, de helft van de genen. En de herinneringen aan Jan, die zitten in hun hoofd en in hun hart.

Het was een vreemde dag, 2 maart 2013. Eigenlijk vind ik iedere dag nog een vreemde dag, constant een naar onbestemd gevoel in mijn buik. We zijn met z’n vijven naar het crematorium gegaan waar we vier weken eerder ook waren. Daar werden we ontvangen in een kamertje en daar kregen we Jan terug. Zijn restjes dan toch. De as van Jan zit in een kunststoffen bus met een metalen deksel. Daarop staat zijn naam, en een nummer dat overeenkomt met het nummer op het vuurvaste steentje dat mee in de oven ging. Geen vergissing mogelijk, dit is Jan. Best zwaar nog, zo constateerden we. Drie kilo ongeveer, legde de man van het crematorium uit. Door de enorme hitte blijft er nauwelijks iets van de kist over, die drie kilo bestaat voornamelijk uit de botresten van Jan. Hij zei altijd al dat hij zware botten had…

Nadat we Jan thuis hadden gebracht zijn we in het bos gaan wandelen en daarna hebben we samen geluncht bij het Galgenwiel. Daar kwamen we ook wel eens met Jan. Aan het eind van de lunch begonnen mijn hersens ineens weer met de situatie gelijk te lopen en ik realiseerde me heel scherp dat we nooit meer met zessen zouden zijn om iets leuks te kunnen gaan doen. Bij thuiskomst daalde er een naar soort lamlendigheid over ons heen, iedereen was moe, hoofdpijn en algehele malaise maakten het niet gezelliger. Het was ook geen dag om gezellig te zijn. We deden hard ons best, alweer, maar echt gezellig werd het niet.

mannen met jurken

De paus treedt vandaag af. Jan zou met z’n neus tegen de tv aan gezeten hebben. Hij was dan wel atheïst, maar mannen met jurken vond hij reuze interessant. Ik heb nooit begrepen waar die fascinatie voor kerken, kloosters, paters en pausen vandaan kwam. Maar nu de paus aftreedt denk ik daar maar één ding bij: wat jammer dat Jan dat niet meer meemaakte. (en stiekem wil ik ook nog wel graag denken dat hij iets te maken had met die blikseminslag in het Vaticaan)

Zaterdag is het 2 maart; dan zou Jan jarig zijn, 56 zou hij worden. Met een klein beetje moeite heb ik het voor elkaar gekregen dat we zaterdag de as van Jan mogen ophalen bij het crematorium. Dat kan namelijk eigenlijk niet op zaterdag, maar toen ik uitlegde dat het precies op zijn verjaardag is wilde de meneer van het crematorium wel een uitzondering maken.

We gaan hem met z’n vijven ophalen, precies zoals we hem weggebracht hebben. Dat zal raar zijn, een klein beetje Jan weer thuis en toch ook weer niet. Ik heb geen plannen met zijn as, maar dat hoeft ook nu nog niet. Gewoon op z’n tafeltje zetten bij de andere herinneringen.

Het is op die dag precies 29 jaar geleden dat Jan en ik voor het eerst samen op vakantie gingen, een weekje naar Parijs. We kenden elkaar toen ruim een half jaar en we vonden elkaar wel aardig. Die week in Parijs beviel zo goed dat we elkaar daarna iets meer dan aardig vonden, mensen zagen het gewoon aan ons toen we weer terug waren, we straalden.

Die week komt nu vaak in mijn herinneringen naar boven; Jan in z’n leren jas met sjaal en ik met m’n houtje-touwtje-jas langs de Seine, in de metro, in het Louvre, op de Eifeltoren en bij het balletje-balletje op een marché aux puche waar Jan behoorlijk wat geld verloor.

We werden met de dag meer verliefd op elkaar.

En nu moet ik voor het eerst in 29 jaar zijn verjaardag zonder hem zien door te komen met alleen maar een bus as op een tafeltje.

Terwijl ik dit typ word ik gestoord door een mannetje van Oxxio aan de deur die mij toch vooral een paar honderd euro wil laten besparen op mijn energierekening. Hij is nogal hardnekkig en ik denk aan de oplossingen die Jan daarvoor had. Hij kon zo iemand helemaal gek maken met de vraag wat hij dan eigenlijk gewonnen had en wanneer ze de prijs kwamen brengen en dat hij zo blij was dat hij uitgekozen was om in de prijzen te vallen.

Volgens mij  heeft Jan zelf voor de ultieme energiebesparing gezorgd, de helft minder douchen en de helft minder vaatwasser en wasmachine laten draaien, dat zal behoorlijk schelen.

Zometeen maar eens even de tv aanzetten, eens kijken naar die man in die jurk.

3 gaten

Ik heb een afspraak op het gemeentehuis om een nieuw paspoort aan te vragen. De oude wil ik graag terug hebben dus die wordt ongeldig gemaakt met een lawaaierig apparaat dat er drie gaten in slaat.

En nu ik er toch ben wil ik het paspoort van Jan ook ongeldig laten maken want dat moet geloof ik. Dus ik leg uit aan de baliemedewerkster dat mijn man een maand geleden overleden is en dat ik zijn paspoort ook graag wil bewaren.

Zonder enige reactie, zonder een spoor van emoties neemt ze de pas van Jan mee naar het apparaat een eindje verderop. BAM,BAM,BAM. Drie gaten slaat ze door de pas waarmee we in Engeland, Ierland, Barcelona, Wales, Denemarken, Frankrijk en Marokko waren.

En drie gaten slaat ze in mijn hart.

En weer zonder blikken of blozen, zonder enige blijk van medeleven krijg ik die pas terug. Met drie gaten.

Ik kan nog net “dankjewel” zeggen en rij huilend naar huis.

Er zijn dagen dat ik er zelf ook in geloof dat het wel goed gaat. Er zijn ook dagen dat ik wel beter weet.

Eind van de ochtend was ik bezig met roosjes voor de mensen waar ik op bezoek ging, ik moest nog een vaatwasser en een droger aanzetten, de papiercontainer van de achtertuin naar de voorkant brengen, een eitje koken omdat ik gezond moet eten, m’n tablet laden, smsjes beantwoorden, en een mailtje van Femke van AlleeWonen die ons supergoed helpt om alles met de CZ te regelen wat er maar geregeld moet worden en eten. En om half 2 moest ik op ’t gemeentehuis zijn.

En dan knal ik er keihard tegenaan: dit kan ik dus niet!!! Ik kan niet meer multi-tasken, eigenlijk moet ik heel gestructureerd al die dingen één voor één doen, liefst met een afstreeplijstje ernaast, maar dat lukt me dus niet. Ik voel de onrust en stress door mijn lichaam jagen. Allemaal simpele klusjes, maar zogauw er een beetje tijdsdruk op zit lukt het me gewoon niet.

Wat zou het tegenovergestelde zijn van multi-tasken? Singletasken?

Na mijn vorige blog ben ik begonnen in een boek van Manu Keirse over rouwen. Rouwarbeid noemt hij het, ofwel hard werken. Ik lees wat hij schrijft over hoe met verdriet om te gaan. Citaat:”Er is geen weg om de pijn heen, de enige weg naar verwerken is recht door de pijn heen te gaan”. Hij geeft ook suggesties om dat zo goed mogelijk te doen en veel daarvan blijken wij ook inderdaad zo gedaan te hebben rondom het afscheid van Jan.

Zijn wij per ongeluk goed bezig.

goed?

Vandaag mocht ik weer eens naar de psycholoog. Uurtje kletsen waarbij in je hersens toch stiekem dingen op een rijtje gezet worden. Voor mijn gevoel zat ik er de helft van de tijd te huilen. Toch is haar conclusie dat ik het goed doe. Ik zet de goeie stappen om de buitenwereld weer toe te laten. Ik laat geen drempels groeien door dingen te vermijden. En ik sluit mijn emoties niet op, de tranen mogen er aan alle kanten uit. Ik weet wat pijn doet, foto’s kijken, muziek van de crematie draaien, alleen naar een verjaardag gaan, en toch doe ik het. Als ik het n.l. niet doe en hier in een hoekje van de kamer blijf zitten doet het nog veel meer pijn.

Voor mijn gevoel is er dus geen sprake van  “het goed doen”. Ik laat de dingen op mij af komen en vlucht nergens voor weg. Niet omdat dat zo goed is, maar gewoon omdat ik me daar het beste bij voel.

Als ik nu terug kijk zie ik wel dat er keuzes zijn geweest die we gemaakt hebben, en dat dat de goede keuzes waren. Jan is tot op de dag van de uitvaart bij ons thuis gebleven en dat was heel goed. We hebben zelf gesproken tijdens zijn afscheiddienst en dat voelde ook heel goed. We hebben bezoektijden ingesteld en daarnaast nog wat losse afspraken gemaakt met mensen om het bezoek wat te doseren en ook dat pakte achteraf gezien prima uit.

Eigenlijk doen we gewoon wat we altijd al gedaan hebben, ons best.

Mijn emoties variëren nog steeds per dag, per uur, per minuut. Iemand die mij via mail ofzo vraagt hoe het gaat krijgt geen antwoord. Dat kan ik niet in een mailtje samenvatten, ik kan het zo al zo moeilijk verwoorden. In ieder geval wiebel ik nog stevig. Mijn hersens zijn druk bezig zich weer op andere dingen te focussen, maar dat valt nog niet mee, na ruim 3 jaar voornamelijk in de zorgen-om-en-voor-Jan-stand.

Vandaag had ik bezoek van iemand van mijn school. Het was een prettig gesprek en ze bracht leuke dingen mee. De kinderen van de school hadden tekeningen gemaakt en versjes. Er zaten schattige stukjes bij, ook van kindjes die net het schrijven onder de knie hebben: “niethiumaarlagen” schreef er een in z’n beste aanelkaarletters. Goeie tip!

Vandaag heb ik ook pasfoto’s laten maken want ik moet maar eens eindelijk mijn verlopen paspoort gaan verlengen. (Het was al in 2011 verlopen, maar we konden toch niet naar het buitenland, dus dat maakte niet uit.) Ze vielen nog best mee, ik had kennelijk een goed moment op de dag gekozen, want als ik in de spiegel kijk zie ik toch vaak een andere Wil dan op die foto’s. Je wordt namelijk niet jonger of knapper van al dat huilen…

Al het regelwerk begint een beetje op gang te komen. De brieven vallen nu niet meer in stapeltjes tegelijk op de mat, gelukkig. Ik ben nog niet aan het werk, vul mijn dagen met zo goed mogelijk slapen en verder op mijn gemak wat aanrommelen. Iedere dag is er wel wat aanloop of ik ga zelf ergens heen, ik zit niet de hele dag alleen thuis dus, maar vlucht ook niet voor de stilte. Net als ik denk: wat moet ik nou eigenlijk morgen of overmorgen gaan doen gaat er iedere keer nog wel een telefoontje van iemand die op bezoek wil komen; goed getimed. En zo laat ik het leven van dit moment maar over me heen komen. Of ik dat goed doe maakt me niet zoveel uit, het gaat toch zoals het gaat.